Κάθε νέα θεατρική σεζόν ανοίγει έναν ακόμη κύκλο συναντήσεων. Ηθοποιοί, σκηνοθέτες, συγγραφείς, μουσικοί, τεχνικοί και θεατές συγκεντρώνονται στον ίδιο χώρο για να μοιραστούν κάτι εύθραυστο και ανεπανάληπτο: μια παράσταση που γεννιέται ζωντανά και υπάρχει μόνο για όσο διαρκεί η μεταξύ τους συνάντηση.
- Κείμενο Κάτια Σωτηρίου
Το θέατρο χρειάζεται τον θεατή. Χρειάζεται την παρουσία του, την προσοχή του, τη συγκίνησή του, ακόμη και τη σιωπηλή διαφωνία του. Ο θεατής αποτελεί ενεργό μέρος της θεατρικής πράξης. Η ενέργειά του ταξιδεύει προς τη σκηνή, επηρεάζει τον ρυθμό, δημιουργεί ατμόσφαιρα και συμμετέχει στην εμπειρία ολόκληρης της αίθουσας. Γι’ αυτό και η θεατρική αγωγή αποτελεί πρωτίστως μια μορφή σεβασμού προς τη ζωντανή τέχνη.
Η ευθύνη, ωστόσο, μοιράζεται. Ο σεβασμός προς τη θεατρική πράξη καλλιεργείται και από το ίδιο το θέατρο. Οι χώροι πολιτισμού έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν τους συντελεστές τους μέσα από σαφείς και σταθερούς κανόνες λειτουργίας. Η έγκαιρη ενημέρωση του κοινού, η ακριβής έναρξη, η είσοδος των καθυστερημένων θεατών σε κατάλληλη στιγμή και θέση, η ουσιαστική παρουσία ταξιθετών και η ευγενική υπενθύμιση για τα κινητά και την κατανάλωση τροφίμων δημιουργούν ένα ασφαλές πλαίσιο για όλους.
Η έγκαιρη προσέλευση είναι η πρώτη πράξη αυτής της φροντίδας. Προσφέρει στον θεατή τον χρόνο να αφήσει για λίγο έξω από την αίθουσα την ταχύτητα της καθημερινότητας, να βρει τη θέση του, να παρατηρήσει τον χώρο και να προετοιμαστεί για όσα πρόκειται να συμβούν. Παράλληλα, επιτρέπει στην παράσταση να ξεκινήσει στην προγραμματισμένη ώρα και στους συντελεστές να ακολουθήσουν τον ρυθμό για τον οποίο έχουν εργαστεί επί εβδομάδες ή μήνες. Η συνέπεια στην ώρα τιμά τόσο τους ανθρώπους της σκηνής όσο και τους υπόλοιπους θεατές. Το θέατρο μπορεί να αναπτύξει μια κουλτούρα στην οποία το ωράριο λειτουργεί ως δέσμευση και η παράσταση αρχίζει με την ίδια ακρίβεια με την οποία έχει σχεδιαστεί κάθε φωτιστική αλλαγή, κάθε μουσικό σημείο και κάθε είσοδος ηθοποιού.
Ιδιαίτερα στις καλοκαιρινές περιοδείες και στα ανοιχτά θέατρα, η εμπειρία αποκτά έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Το φυσικό τοπίο, ο νυχτερινός ουρανός και η αίσθηση της κοινής προσμονής δημιουργούν μια μοναδική συνθήκη. Αυτή η συνθήκη ανθίζει όταν η κατανάλωση φαγητού και ποτού ολοκληρώνεται πριν από την έναρξη. Τα κυλικεία μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά, ενημερώνοντας εγκαίρως για την ώρα κλεισίματος και προσφέροντας προϊόντα που ταιριάζουν στη λειτουργία ενός χώρου πολιτισμού. Δυστυχώς, ειδικά στις περιοδείες και στα ανοιχτά θέατρα τα ενοχλητικά ανοίγματα τσιπς και άλλων σνακ είναι πιο συχνό φαινόμενο από οτι θα περίμενε κανείς, και έτσι οι ήχοι κατανάλωσης φαγητού, οι μυρωδιές ή η κίνηση ανάμεσα στα καθίσματα αποσπούν από τη συγκέντρωση και την κοινή ακρόαση. Η εμπορική λειτουργία οφείλει να προσαρμόζεται στην καλλιτεχνική συνθήκη και να υπηρετεί τον χαρακτήρα του χώρου.
Ανάλογη αξία έχει η σιωπηλή λειτουργία των κινητών τηλεφώνων και η απομάκρυνσή τους από το βλέμμα μας. Το σκοτάδι της πλατείας αποτελεί μέρος της σκηνοθεσίας. Μια φωτεινή οθόνη γίνεται αμέσως ορατή από τη σκηνή και από πολλές σειρές καθισμάτων. Η συνειδητή αποσύνδεση για δύο ώρες προσφέρει στον θεατή ένα σπάνιο προνόμιο: την πλήρη παρουσία στο εδώ και τώρα. Για λίγο, ο χρόνος ανήκει αποκλειστικά στην παράσταση.Ο σεβασμός εκφράζεται ακόμη μέσα από τη διακριτική παρακολούθηση, την αποφυγή φωτογραφιών και βιντεοσκοπήσεων και τη διατήρηση της ησυχίας κατά τη διάρκεια της δράσης. Οι ψίθυροι, τα σχόλια και οι συζητήσεις μπορούν να περιμένουν το διάλειμμα ή το τέλος. Τότε αποκτούν και μεγαλύτερη αξία, καθώς γεννιούνται από μια εμπειρία που προλάβαμε να ζήσουμε ολόκληρη.
Η ευγένεια και η αυστηρότητα μπορούν να συνυπάρχουν. Ένας κανόνας που εφαρμόζεται με σαφήνεια, ισοτιμία και σεβασμό αποτελεί μορφή φροντίδας. Το θέατρο που προστατεύει την παράστασή του προστατεύει την εργασία των ανθρώπων του, τιμά το συνεπές κοινό του και υπενθυμίζει ότι η ζωντανή τέχνη αξίζει την αμέριστη προσοχή μας.
Το θέατρο είναι τόπος ελευθερίας, φαντασίας και συνάντησης. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται ένα πλαίσιο που επιτρέπει στην ελευθερία του να ανθίσει. Ο σεβασμός του θεατή προς τη σκηνή και η φροντίδα του θεάτρου προς τους ανθρώπους του αποτελούν τις δύο πλευρές της ίδιας σχέσης.
Με την έναρξη της νέας σεζόν, αξίζει να θυμηθούμε πως κάθε εισιτήριο μάς προσκαλεί σε κάτι μεγαλύτερο από μια έξοδο. Μας προσκαλεί σε μια συλλογική εμπειρία, σε μια συμφωνία προσοχής και σε μια πράξη αγάπης. Και η αγάπη για το θέατρο φαίνεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο στεκόμαστε απέναντί του.