Είδαμε το Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο στο θέατρο Δίπυλον – Κριτική της Παράστασης

Η Αικατερίνη Παπαγεωργίου, επιχειρεί μια σύγχρονη θεατρική συνομιλία με τον προφητικό λόγο του Άλντους  Χάξλεϊ μεταφέροντας στη σκηνή όχι μόνο το δυστοπικό σύμπαν του έργου “Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος”  , αλλά και τα ερωτήματα που αυτό εξακολουθεί να γεννά.

  • Κριτική Κάτια Σωτηρίου
  • Ημερομηνία Δημοσίευσης 22/11/2026

Στη σκηνή του θεάτρου Δίπυλον, η Αικατερίνη Παπαγεωργίου προσεγγίζει το εμβληματικό μυθιστόρημα του Χάξλεϊ με μια παράσταση που κερδίζει πρώτα το βλέμμα και το σώμα. Η αισθητική της έχει καθαρή ταυτότητα, ενώ η κινησιολογία οργανώνει τους ανθρώπους σαν μέλη μιας καλοκουρδισμένης μηχανής: οι κινήσεις επαναλαμβάνονται, οι αποστάσεις μοιάζουν προκαθορισμένες και η ατομική παρουσία υποχωρεί μπροστά στη συλλογική πειθαρχία. Έτσι, η δυστοπία δεν περιγράφεται μόνο με λόγια· γίνεται ορατή και αισθητή.

Η σημασία του μυθιστορήματος βρίσκεται, μεταξύ άλλων, στον τρόπο με τον οποίο μετατοπίζει την εικόνα της δυστοπίας. Η εξουσία στον κόσμο του Χάξλεϊ δεν επιβάλλεται αποκλειστικά με τη βία ή τον καταναγκασμό αλλά λειτουργεί μέσα από την ευχαρίστηση, την κατανάλωση, τη διαρκή διασκέδαση και την υπόσχεση μιας ζωής απαλλαγμένης από τον πόνο. Το «σόμα» είναι μεν ένα φάρμακο, αλλά κυρίως είναι το σύμβολο μιας κοινωνίας που μαθαίνει να απομακρύνει κάθε δυσάρεστο συναίσθημα αντί να αναρωτηθεί τι το προκαλεί. Γι’ αυτό το βιβλίο εξακολουθεί να συνομιλεί με το παρόν: θέτει το ερώτημα αν η ευτυχία έχει πραγματική αξία όταν προσφέρεται μαζί με την παραίτηση από την επιλογή, τη μνήμη, το συναίσθημα και την ουσιαστική ανθρώπινη σχέση.

Ο Χάξλεϊ, ωστόσο, δεν κατασκευάζει μια απλή αντιπαράθεση ανάμεσα σε έναν κακό, ελεγκτικό κόσμο και σε έναν αυτονόητα ελεύθερο άνθρωπο. Η γοητεία της κοινωνίας που περιγράφει είναι μέρος του προβληματισμού της: προσφέρει ασφάλεια και ευκολία, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει την ελευθερία και τη συναισθηματική ζωή. Αυτή η αμφισημία κάνει το μυθιστόρημα πιο ανθεκτικό στον χρόνο και δίνει μεγαλύτερο βάθος στη σύγκρουση των προσώπων. Η διασκευή της Έλενας Τριανταφυλλοπούλου κάνει μια σαφή προσπάθεια να γίνει προσβάσιμο ένα απαιτητικό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα · σε ορισμένα σημεία, η απλοποίηση του κειμένου μοιάζει να περιορίζει την πολυπλοκότητα των ιδεών του Χάξλεϊ. Κάποιες αντιφάσεις και θεωρητικές εντάσεις του βιβλίου θα μπορούσαν να παραμείνουν περισσότερο ανοιχτές, ώστε ο θεατής να τις επεξεργαστεί χωρίς να οδηγείται τόσο γρήγορα σε μια συμπυκνωμένη ανάγνωση.

Η σκηνοθεσία της Αικατερίνης Παπαγεωργίου χτίζει με λιτά μέσα έναν κόσμο που μοιάζει λαμπερός και ελκυστικός, ενώ κάτω από την επιφάνειά του λειτουργεί ένας αυστηρός μηχανισμός ελέγχου. Οι ροζ, αστραφτερές κουρτίνες της σκηνογραφίας της Μαρίας Φιλίππου μετατρέπουν τη σκηνή σε βιτρίνα ευτυχίας, όπου η χαρούμενη εικόνα αποκτά σταδιακά κάτι το τεχνητό και ανησυχητικό. Εύστοχη είναι και η δουλειά της Στέλλας Κάλτσου: τα φωτεινά σχήματα ορίζουν τον χώρο και τις θέσεις των σωμάτων, σαν να χαράζουν τα όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινηθεί ο καθένας. Το φως, επομένως, συμμετέχει ενεργά στη σκηνική αφήγηση, ενώ η σκηνοθεσία, η σκηνογραφία και οι φωτισμοί συνθέτουν μια αισθητική που κάνει την επιβεβλημένη ευτυχία να φαίνεται σχεδόν απολαυστική — κι έτσι ακόμη πιο τρομαχτική.

Η σκηνική γλώσσα υπηρετεί με συνέπεια αυτόν τον κόσμο της επιβεβλημένης ευτυχίας και της συμμόρφωσης. Η ομορφιά του συστήματος έχει κάτι γοητευτικό, αλλά και ανησυχητικό: πίσω από την τάξη, τη νεότητα και την ευχαρίστηση διακρίνεται η απουσία της ελεύθερης επιλογής. Η κινησιολογία / χορογραφική διδασκαλία της Χρυσηίδος Λιατζιβίρη, σε αυτή την κατεύθυνση, λειτουργεί ως δεύτερο κείμενο, καθώς με την επαναληπτικότητα των φράσεων και κινήσεων γίνεται σαφές πώς το σώμα μαθαίνει να υπακούει πριν ακόμη προλάβει να αμφισβητήσει. Η σωματική αφήγηση και ο ρυθμός της παράστασης  λειτουργούν ως τρόπος να βιώσουμε την πειθαρχία αυτού του κόσμου. Η κίνηση γίνεται μέρος της δραματουργίας: δείχνει πώς η κοινωνική κανονικότητα περνά στο σώμα και καθορίζει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συναντιούνται. Η σκηνική ενέργεια, βέβαια, χρειάζεται να συνυπάρχει με τον στοχαστικό πυρήνα του έργου· εδώ η αισθητική και η κινησιολογία είναι από τα πιο δυνατά στοιχεία της παράστασης, ενώ η διασκευή σε ορισμένα σημεία συμπυκνώνει περισσότερο απ’ όσο ίσως θα έπρεπε τις ιδέες του μυθιστορήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η έντονη παρουσία του Σαίξπηρ, που υπάρχει ήδη στον κόσμο του Χάξλεϊ ως απαγορευμένη μνήμη ενός άλλου τρόπου σκέψης και αισθήματος. Οι αναφορές του Τζον στον σαιξπηρικό λόγο φέρνουν στη σκηνή την ποίηση, τον έρωτα, τη ζήλια, τον πόνο και την τραγικότητα ,  όλα όσα, δηλαδή, το Παγκόσμιο Κράτος επιχειρεί να εξαλείψει. Η σαιξπηρική γλώσσα γίνεται έτσι μια ισχυρή αντίστιξη στον κομφορμισμό: θυμίζει ότι ο άνθρωπος μπορεί να επιθυμεί, να συγκρούεται, να υποφέρει και να φαντάζεται πέρα από όσα του έχουν προγραμματίσει.

Ο θίασος ανταποκρίνεται με ζωντάνια στη σκηνοθετική σύλληψη, ενώ οι διαφορετικές ερμηνευτικές παρουσίες σχηματίζουν ένα πολυφωνικό σύνολο. Ο Τάσος Λέκκας, στους δύο αντίθετους πόλους του Διευθυντή και του Τζον, υπηρετεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μετατόπιση. Ως Διευθυντής εκπροσωπεί την ψυχρή βεβαιότητα του μηχανισμού· ως Τζον φέρνει στη σκηνή την ανάγκη για ελευθερία και για ένα συναίσθημα που δεν περνά από φίλτρο. Η μετάβαση ανάμεσα στους δύο ρόλους υπογραμμίζει τη σύγκρουση ανάμεσα στην κατασκευασμένη τάξη και στην ανθρώπινη αβεβαιότητα και αποτελεί μια σημαντική στιγμή στην ερμηνευτική πορεία του ηθοποιού ως σήμερα.

Ο Βασίλης Μηλιώνης , σε μια έξοχη ερμηνεία ως Μπέρναρντ Μαρξ , μεταφέρει απόλυτα την αγωνία, την αμηχανία και την ευαλωτότητα ενός ανθρώπου που αισθάνεται πως δεν ταιριάζει απόλυτα στον κόσμο γύρω του, ενώ η πορεία του αφήνει ανοιχτό το ερώτημα αν η απόκλιση αρκεί για να γίνει αντίσταση.

Η Ισιδώρα Δωροπούλου, μέσα από τις πολλαπλές μεταμορφώσεις της, αναδεικνύει με ευκρίνεια και υπόγεια ένταση τις διαφορετικές βαθμίδες προσαρμογής στον κόσμο του έργου. Η εναλλαγή των προσώπων που υποδύεται φωτίζει τη λειτουργία της κοινωνικής ιεραρχίας και δείχνει πόσο εύκολα η ατομικότητα καλύπτεται από έναν ρόλο που έχει ήδη αποφασιστεί.

Η Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη προσδίδει στη Λενίνα γοητεία και σκηνική παρουσία, ενώ αφήνει να διαφανούν οι στιγμές κατά τις οποίες η άνεση της κανονικότητας αρχίζει να κλονίζεται. Η ερμηνεία της αναδεικνύει τη λεπτή απόσταση ανάμεσα στην πλήρη ένταξη στο σύστημα και στην πρώτη, διστακτική επαφή με μια διαφορετική εμπειρία.

Η Καλλιρρόη Μυριαγκού δίνει στη Λίντα μια έντονα ανθρώπινη διάσταση. Η παρουσία της κουβαλά τη μνήμη ενός κόσμου που δεν χωρά εύκολα στις βεβαιότητες του Παγκόσμιου Κράτους, ενώ η επιθυμία της για επιστροφή αποκαλύπτει το τίμημα της υπόσχεσης για μια ζωή χωρίς πόνο. Η ερμηνεία της προσθέτει στην παράσταση μια εύθραυστη, βιωμένη πλευρά.

Ο Μάριος Κρητικόπουλος, ως Μουσταφά Μοντ και μέσα από τους υπόλοιπους ρόλους του, δίνει μορφή στην εξουσία χωρίς να την περιορίζει σε μια απλή απειλητική φιγούρα. Ιδίως στον Μοντ, αναδεικνύεται η ψυχρή λογική ενός συστήματος που γνωρίζει τι θυσιάζει και επιλέγει να συνεχίσει.

Στο σύνολο της η παράσταση διατηρεί ισχυρή σκηνική ταυτότητα και αποτυπώνει με ενέργεια τη σύγκρουση ανάμεσα στην κανονικότητα και στην ελευθερία. Η αισθητική, η κινησιολογία και οι ερμηνείες της δημιουργούν έναν κόσμο που λάμπει, ενώ ταυτόχρονα αφήνει να φανούν οι ρωγμές του. Και μέσα σε αυτές τις ρωγμές, η φωνή του Σαίξπηρ υπενθυμίζει πως ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να αισθάνεται, να επιθυμεί και να αμφισβητεί παραμένει απρόβλεπτος για κάθε σύστημα.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Αικατερίνη Παπαγεωργίου

Θεατρική Διασκευή: Έλενα Τριανταφυλλοπούλου

Σκηνικά: Μαρία Φιλίππου

Κοστούμια: Ειρήνη Γεωργακίλα

Μουσική: Jeph Vanger

Κίνηση: Χρυσηίς Λιατζιβίρη

Φώτα: Στέλλα Κάλτσου

Βοηθός σκηνοθέτη: Ειρήνη Χαριτοπούλου

Φωτογραφίες : Ελίνα Γιουνανλή

Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη

Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media, Βασίλης Ζαρκαδούλας

Διαχείριση παραγωγών & Οικονομική Διεύθυνση : Βασιλική Νότου                                                                                                    Διοίκηση & Νομικές υποθέσεις : Καλλιόπη Κοτζαηλία  

Παραγωγή: Τεχνηχώρος

Ερμηνεύουν: Ισιδώρα Δωροπούλου, Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη, Μάριος Κρητικόπουλος, Τάσος Λέκκας, Καλλιρρόη Μυριαγκού, Βασίλης Μηλιώνης

Η παράσταση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού

 

Σχολιάστε

Θέατρο - mytheatro.gr